Praga, Warszawa, stare pocztówki. Fotograf Edmund Łukomski. Międzywojenne zakłady fotograficzne.

Praskie spacery 6x9

Pierwszy aparat fotograficzny małoobrazkowy wprowadzono do sprzedaży w 1925 roku. Aparaty te umożliwiały, a już na pewno ułatwiły zawodowym fotografom wyjście na ulice w celu fotografowania w plenerze osób. Obowiązywał zwyczaj, że wykonanie zdjęć i propozycja ich wykupienia następowały dopiero po uzyskaniu zgody fotografowanych. Zdjęcia wykonywano zwykle w dwóch formatach - pocztówkowym w rozmiarze 14x9 cm i mniejszym 6x9 cm.

W okresie międzywojennym na warszawskiej Pradze funkcjonowało wiele pracowni fotograficznych, spośród których wyróżniał się zakład Edmunda Łukomskiego z siedzibą na ulicy Targowej 78.

Kilka przykładowych fotografii ulicznych tej firmy z większego zbioru przedstawiam niżej.

Warszawa, Łukomski. Warszawa międzywojenna, Edmund Łukomski. Warszawa, stara fotografia

Po 1945 roku powszechnie stosowany format fotografii 6x9 cm nazywany był "ruskim kwadratem". To potoczne, żartobliwe lub pejoratywne określenie w języku polskim miało kilka różnych znaczeń, np. żartobliwe określenie na kanciastą, szeroką lub nieforemną głowę "mieć łeb jak ruski kwadrat", albo w popularnym powiedzeniu: "Mam łeb jak ruski kwadrat - sześć na dziewięć i ciągle rośnie". Może to oznaczać ogromny ból głowy, potężnego kaca, zmęczenie lub poczucie kompletnego przeładowania informacjami i natłoku myśli.

Wreszcie to co nas najbardziej interesuje - właśnie nietypowych, niemal kwadratowych odbitek fotograficznych - prostokątnych lub zbliżonych do kwadratu. Kwadrat z definicji ma równe boki, więc figura o wymiarach 6 na 9 jest w rzeczywistości prostokątem. Używało się i nadal używa tego sformułowania w odniesieniu do rzeczy zrobionych "na oko", niedokładnie lub w sposób zaprzeczający logice (tzw. radziecka lub wschodnia myśl techniczna).1

Warszawa, Marszałkowska 1946 r.

Warszawa, Marszałkowska 13.04.1946 r.

Pałac Kultury i Nauki, budowa

Warszawa, Pałac Kultury i Nauki w budowie

W okresie PRL-u kontynuowano praktykę zawodowego fotografowania ulicznego, ale ostatecznie zawodowców wyparli amatorzy dzięki większej dostępności aparatów fotograficznych. Podobnie jak w opisywanych początkach fotografie "ozdabiane" były ząbkowaniem krawędzi, które wykonywano przy pomocy specjalnej ręcznej gilotyny. (LB, październik 2026)

1  Zdrowie.Gazeta.pl, Wiadomości Onet, Newsweek

< poprzedni artykuł

do góry

 

Liczba wejść:

 

Wykorzystujemy pliki cookies w celach statystycznych. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Szczegółowe informacje znajdują się w polityce prywatności naszej firmy dotyczącej cookies.     Akceptuję.

Pocztówki Płockie. Wszelkie prawa zastrzeżone. | Polityka Prywatności