Najlepszy adres w Warszawie
Dom na Kanonii 14 w Warszawie podobnie jak inne sąsiednie wzniesione w pierwszej połowie XVI w., przez lata zmieniał swój wygląd począwszy od piętrowego, który spłonął w 1607 roku i dalej od 1653 roku - wtedy odbudowano go jako kamienicę, po początek XVIII w. - to wtedy dokonano wielu istotnych zmian, głównie z dwupiętrowym traktem frontowym. W latach 1868-70 kamienica należała do rządu, a następnie została zamieniona na czynszówkę.
Przed 1912 rokiem dwupiętrowy i dwuosiowy dom przekształcono i nadbudowano dwie kondygnacje. Na parterze, po lewej stronie dwuskrzydłowego okratowanego okna znajdował się półkoliście zamknięty otwór wejściowy. W artykule "Powrót na Kanonię" zamieściłem fotografię z 1934 roku parteru kamienicy, który współcześnie wygląda prawie identycznie. Powyższy opis ilustrują dwie fotografie.1
Kanonia 14 - elewacja od strony Wisły, fot. H. Poddębski, 1916 r.
Kanonia 16, 14 (w środku) i 12, fot. Sz. Zajczyk, 1934 r.
Około 1915 roku kamienicę przy Kanonii 14 zakupił Kazimierz Pawłowicz. Była wtedy jednym z najlepszych adresów w Warszawie. Kazimierz Pawłowicz dorobił się fortuny na budowaniu cegielni i zarządzaniu nimi w Rosji i Japonii.
W listopadzie 1921 roku powstał projekt willowego osiedla w Warszawie, które znane jest obecnie jako stara Sadyba. Osobą, która zleciła powstanie tego dokumentu, a potem czuwała nad budową i rozwojem osiedla był ten sam Kazimierz Pawłowicz. Na osiedlu - przy Goraszewskiej 8 mieszkała rodzina Pawłowiczów, która szczęśliwie przeżyła wojnę. W październiku 1944 roku dom założyciela osiedla został podpalony i zrabowany przez Niemców.2
W rodzinie Pawłowiczów dom przy Kanonii pozostał do 1944 roku, kiedy wraz z innymi kamienicami został doszczętnie zburzony w Powstaniu Warszawskim. Niedawno do moich zbiorów trafiła firmowa koperta świadcząca o wszechstronnej działalności byłego właściciela i kolekcjonerski dowód na podane wyżej fakty.
Dom odbudowany w 1959 roku został odtworzony jako budynek dwupiętrowy, jest płytszy od oryginalnego - nie dochodzi do muru obronnego, a jego elewacja wschodnia w stosunku do sąsiednich jest znacznie wysunięta. (LB, sierpień 2026)
1 J. Zieliński, Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, tom 5, s. 209, Warszawa 1999
2 Sadyba 24, Kazimierz Pawłowicz. Zapomniany założyciel starej Sadyby, kwiecień 2024
Liczba wejść:
Wykorzystujemy pliki cookies w celach statystycznych. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Szczegółowe informacje znajdują się w polityce prywatności naszej firmy dotyczącej cookies. Akceptuję.