Ciekawe pocztówki. Filokartystyka. Kolekcje pocztówek.

Teatr na skarpie

Kościół Św. Trójcy został adoptowany na teatr w latach 1811-1812. Sama świątynia została przekształcona na widownię, do której od strony zachodniej została dobudowana scena.

Do 1863 roku najważniejszymi wydarzeniami w dziejach teatru było otwarcie w 1812 roku "jednej z najpiękniejszych scen prowincjonalnych" i dwukrotny przyjazd artystów warszawskich Teatru Narodowego (1823 i 1824 r.). Po klęsce powstania styczniowego, gdy w Królestwie Polskim rozpoczął się okres wzmożonej rusyfikacji, teatr stał się "szkołą edukacji narodowej", gdyż jedynie tam - obok prasy - rozbrzmiewało swobodnie słowo polskie. Płocka publiczność, spragniona doznań artystycznych i rozrywki, niewątpliwie świadoma swojej misji utrzymania lokalnych placówek polskich, chętnie uczęszczała do teatru. Po odzyskaniu niepodległości, w latach 1918 - 1939, korzystając ze zmiany warunków politycznych, podjęto w Płocku próbę stworzenia stałego teatru zawodowego. Z różnych powodów bez powodzenia.1

Teatr w Płocku jest kojarzony przede wszystkim z monumentalnym, kolumnowo-filarowym portykiem, utrzymanym w porządku toskańskim i zwieńczonym trójkątnym przyczółkiem, dobudowanym w 1825 roku od strony dawnego prezbiterium, a wówczas już teatralnego wejścia. Dekoracja tympanonu odnosi się do Apolla i przedstawia jego atrybut - lirę na tle promieni słonecznych, ujętych w eliptyczną formę.

Nakł. M. K. w W.

W 1871 roku między Rządem Gubernialnym, ówczesnym właścicielem teatru, a dwoma płockimi przemysłowcami, został zawarty kontrakt na jego dzierżawę. Umowa nakładała na najemców obowiązek wykonania licznych prac renowacyjnych, remontowych i adaptacyjnych teatralnego budynku. Zakres wykonanych czynności był bardzo duży. W Tygodniku Ilustrowanym z 1874 roku można było przeczytać: "Obecnie teatr wzięty w 20-letnią dzierżawę przez p. p. Wernera i Wagnera, wyrestaurowany ich kosztem, wynoszącym 9000 rubli, przekształcony został z wielką korzyścią dla sceny i publiczności. Rozprzestrzeniony i w zupełności odnowiony, dobrze jest także ogrzewany (...) Jednym słowem, urządzenie teatru w Płocku bardzo jest staranne, a nawet estetyczne".2

Podniesienie problemu bezpieczeństwa publiczności i zabezpieczenia budynku przed pożarem było powodem podjęcia decyzji o dobudowaniu schodów przeciwpożarowych. Prace budowlane wykonano w 1896 roku i wtedy została ukształtowana wschodnia elewacja teatru z charakterystycznymi, wysuniętymi przed lico budynku klatkami schodowymi.

Płock. Gmach Teatru Polskiego. Nakł. B-ci Detrychów w Płocku.

W latach następnych nie wprowadzono już przy budynku poważniejszych zmian architektonicznych. Nowym elementem portyku były dobudowane w 1934 roku schody naśladujące antyczną krepidomę ( najniższa część budowli antycznych wykonywana w formie trzech stopni pełniących funkcję fundamentu). W 1934 roku uporządkowano cały teren wokół teatru, tworząc taras widokowy na unikalną panoramę pradoliny Wisły, roztaczającą się z płockiej skarpy.

W okresie międzywojennym przy teatrze działała Kawiarnia Teatralna "Zacisze". Rozpoczęła swoje funkcjonowanie od 1923 roku, a jej właścicielem był Adolf Wasilewski. Początkowo cukiernia znajdowała się na wolnym powietrzu, posiadała miejsce do tańczenia, werandę i głośno grający radioaparat. W Miesięczniku Ilustrowanym Mazowsze Płockie i Kujawy z maja 1927 roku pisano: "kawiarnia Zacisze przedstawia się uroczo i stanowi oazę i miejsce rozkosznego wypoczynku nie tylko dla spacerowiczów w Parku za Tumem, ale i licznych gości z miasta i okolic". We wrześniu 1933 roku na mocy porozumienia pomiędzy właścicielami cukierni a zarządem Klubu Artystycznego Płocczan lokal przeniesiono do wnętrza teatru.3

Wyd. Księgarnia E. Trautmann, Płock. Widok na Katedrę.

W październiku 1939 roku całe Mazowsze Płockie wcielone zostało do Rzeszy Niemieckiej. W mieście rozpoczęła się silna germanizacja, w ramach której niszczone były polskie placówki kulturalne. Na przełomie 1939 i 1940 roku rozebrano budynek teatru na skarpie. Hitlerowcy planowali wybudować w tym miejscu niemiecki dom kultury. W 1961 roku na miejscu dawnego teatru miejskiego wzniesiono dom wycieczkowy PTTK. (LB, kwiecień 2011)

1  Konarska-Pabiniak, B.: Płocka Melpomena 1808-1975. WBP. Płock, 1998

2  Rzymowski, R.: Od Św. Trójcy do Apolla. Sygnały Płockie, Nr 20 (116)

3  Szychowski, I.; Gałązka, T. J.: Przewodnik po Płocku. Płock, 2001

< poprzedni artykułkolejny artykuł >

do góry

 

Liczba wejść:

Pocztówki Płockie. Wszelkie prawa zastrzeżone.